पाठ 14 आदर्श नगरम् Ideal city

आदर्श नगरम्

अद्य अहम् आदर्श नगरम् अवलोकयिष्यामि ।
इदं नगरम् अस्माकं ग्रामात् नातिदूरे वर्तते। ग्रामीणाः जना: नगरात् आवश्यक- वस्तूनि क्रेष्यन्ति । अस्मिन् नगरे एकः विशालः शर्करा- उद्योगः अस्ति । ग्रामीणाः जनाः स्वकीयानि इक्षु-दण्डानि विक्रेयन्ति । विक्रय-

मूल्येन आपणात् उपयोगी वस्तूनि संग्रहिष्यन्ति । अन्नम् उत्पादयित्वा मण्डीस्थलं गमिष्यन्ति अद्य वयमपि मण्डीस्थले गमिष्यामः । मम क्षेत्रे विपुलम् अन्नम् उत्पन्नं भवति । एतस्मात् विक्रयं करिष्यामि ।

शोभनं नगरं सर्वेषां जनानाम् आवश्यकतां पूर्ति करिष्यति । अहमपि नगरं विद्याया: अध्ययनाय गमिष्यामि । यतः अस्माकं ग्रामे अध्ययनाय उच्च विद्यालयः नास्ति। नगरे अनेकाः उच्चविद्यालयाः भविष्यन्ति। नागरिकाः स्व-स्व योग्यतानुसारेण दीक्षाविद्यालये प्रवेशं करिष्यन्ति। उच्च सेवापदञ्च ग्रहीष्यन्ति जीवनं सफलं करिष्यन्ति अस्माकं नगरम् उभयतः नद्यौ स्तः। अस्मिन् नगरे एकं प्रदर्शनीस्थलं अस्ति । प्रतिवर्षं प्रदर्शनी आयोजनं भवति। अस्मिन् स्थले ग्रामीणाः जनाः आगमिष्यन्ति । इतस्ततः भ्रमिष्यन्ति निशायां प्रदर्शनी अवलोकयन्ति। पण्डाले अनेकाः प्रतियोगिताः भवन्ति। गायनविद्या, चित्रकला, काव्यगोष्ठी, नाटकादीनिवच भवन्ति । क्रीडाप्रतियोगिता अस्य नगरस्य मुख्योद्देश्यम् अस्ति । इदं नगरं कस्य मनसि न हरिष्यति । अतः इदं नगरं सर्वान् जनान् आनन्दयति ।

शब्दार्था

चीनी अवलोकयिष्यामि = देखूँगा (shall see), 

क्रेष्यन्ति = खरीदेंगे (will buy),

 शर्करा उद्योगः = मिल (sugar mill),

 इक्षुदण्डानि = गन्ना (sugar cane),

 स्वकीयानि = अपने (own), 

विक्रयमूल्येन = बेची हुई कीमत से (sale price),
 
संग्रहिष्यन्ति = एकत्रित करेंगे (will collect), 

उत्पादयित्वा = उत्पाद करके (having product), 

क्षेत्रे = खेत में (in the field), 

अध्ययनाय = पढ़ने के लिए (for study), 

दीक्षा विद्यालये = प्रशिक्षण स्कूल में (in training school), 

उभयतः = दोनों ओर (both side), 

निशायाम् = रात्रि को (at night), 

हरिष्यति = हरेगा (will attracts), 

आनन्दयति = आनन्दित करता है (rejoicing)।

अभ्यास

1.निम्नलिखित प्रश्नों के संस्कृत में उत्तर दीजिए-

(a) अस्मिन् नगरे कः उद्योगः अस्ति ?
(b) अन्नम् उत्पादयित्वा कुत्र गमिष्यन्ति ?
(c) शोभनं नगरं सर्वेषा जनानां किं पूर्ति करिष्यति ?
(d) अस्माकं नगरम् उभयतः किं स्तः ?

2.रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए-
नगरे,    उपयोगी वस्तूनि,     आवश्यक वस्तूनि, शर्करा उद्योगः,   उत्पन्नम्,     विपुलम्


(a) ग्रामीणाः जनाः नगरात्…………क्रेष्यन्ति ।
(b) अस्मिन्…………एक: विशालः………अस्ति ।
(c) विक्रय मूल्येन आपणात्…………संग्रहिष्यन्ति ।
(d) मम क्षेत्रे……….अन्नम्…………..भवति ।

3.निम्न शब्दों को उनके अर्थ से मिलाइए-


शब्द. अर्थ

हरिष्यति। बेची हुई कीमत से
विक्रयमूल्येन। हरण करेगा
शर्कराउद्योगः। खदीदेंगे
क्रेष्यान्ति। चीनी मिल

Leave a Comment