द्वितीया पाठ: – पिजाया: महत्तवम् – Lesson-2- Importantance of pizza

सहस्रवर्षात् पूर्वं पिजायाम् अस्तित्वं मानवैः प्रकटितम्।
प्रारम्भिक काले अस्य पोलिका चूर्णेन हस्ताभ्यां प्रसारयित्वा गृहात् बहिः चुल्युपरि अग्निना संस्कृतम् अकुर्वन् जनाः। तस्योपरि इमां पोलिकां वनैः औषधिभिः हरितपर्णेः वा अलंकुर्वन्ति स्म) एवं क्षुधावर्धकं सुपाच्यं भोजन अनुमाप भक्षयति स्म। नेपल्स इटलीदेशयोः प्रारब्धम् इदं भोजनं कालान्तरे रक्तवृत्तान्तकेन वनौषधिनः तत्प्रक्षेपपूर्वकं पिजा इति नामधेयम् तद्देशैः नरैः कृतम्। शीतकारयुगात् (रेफ्रीजरेटर) पूर्वं स्त्रियः संबर्धित चूर्णं पोलिकारुपेण प्रसारंसैव अग्निना संस्कृत्य सुरक्षिता पोलिकां रक्षन्ति स्म। एतदुपरि मनोनुकूलम् अवलेहम् अवलिप्य भक्ष्यौषध प्रक्षिप्य हस्तेन आदाय भक्षितुं शक्यते स्म । भक्षणार्थं स्थाल्याः अपेक्षा नासीत्। यतः तस्मात् इदं भोजनं शीघ्रं लोकप्रियम् अभवत्। ईशवी सहस्रात् पूर्वं पिजापदार्थेन कोऽपि नराः परिचितो नासीत्। यदा रक्तवृत्तान्तकम् औषधम् अन्वेषणं कृतम्, तदा इदं विख्यातं स्यात्।
‘इदम् विषौधम् स्यात्’ इति विचार्य सशंकितमनुष्यैः बहुतिथयं यावत् भोजनेषु तत्समावेशितम् आसीत्। सहस्रतमाः शताब्दाः अन्तिमे भागे यवरुपीय मनुष्याः रक्तवृत्तान्तकम् औषधं भक्ष्यम् इति अचीकथन्। फलतः पिजाभक्षणेन साकं रक्तवृत्तान्तकः भक्षणत्वेन संयुक्तः अभवत्।

शब्दार्थाः

सहस्रवर्षात् पूर्वं – एक हजार वर्ष पूर्व (one thousand years ago)

पिजायाम् – पिजा का (of pizzas)

पोलिका – रोटी (bread)

प्रसारयित्वा – फैलाकर (spreading)

चुल्युपरि – चूल्हे के ऊपर (on the oven)

संस्कृतम् – परिमार्जित करके, सेंककर (baking)

अलंकुर्वन्ति स्म – सजाते थे (decorated with)

क्षुधावर्धकं -भूख बढ़ाने वाला (great feeler hunger)

रक्तवृत्तान्तकम् – टमाटर (tomato)

तत्प्रक्षेप – उस पर फैलाकर (spreading on it)

मनोनुकूलम् – मन के अनुसार (according to mind)

अवलेहम् – चटनी (sauce)

अवलीप्य – लगाकर, लीपकर (by coating)

स्थाल्या: – थाली (plate)

अन्वेषणं – खोज (invention)

विषधम् – विषैली दवा (poisonous medicine)

विचार्य – सोचकर (after thinking)

यवरूपीय – यूरोपवासी (europian)

अचीकथन – कहना आरंभ किया (began to (tell)

फलतः – परिणामस्वरूप (as a result)

संयुक्त: – सहयोगी (helper)

कार्य-कालम्

1. निम्नलिखित प्रश्नों के संस्कृत में उत्तर दीजिए- (Answer the following question in Sanskrit)— (क) मानवैः पिजायाम् अस्तित्वं कदा प्रकटितम् ?

(ख) कस्य पोलिकाचूर्णेन हस्ताभ्यां प्रसारयित्वा गृहात् बहिः चुल्युपरि अग्निना संस्कृतम् अकुर्वन्?

(ग) पिजायोपरि मनोनुकूल मानवाः कम् अवलिप्य भक्षयन्ति ?
(घ) “इदं विषौधम् स्यात्” इति विचार्य सशंकित मनुष्यैः बहुतिथयं यावत् भोजनेषु तत्समावेशितम् आसीत्। ” अस्मिन् वाक्ये ‘इदं’ शब्दस्य कोऽर्थः ?

(ङ) पिजाभक्षणेन साकं किं भक्षणत्वेन संयुक्तः अभवत् ?

2. रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए— (Fill in the blanks)—

(क) .. नेपल्स.. इटलीदेशयोः प्रारब्धम् इदं भोजनं कालान्तरे ..रक्तवृत्तान्तकेन.. वनौषधिन: तत्प्रक्षेपपूर्वकं पिजा इति नामधेयम् तद्देशैः नरैः कृतम्।

(ख) शीतकारयुगात पूर्वं स्त्रियः संवर्धित चूर्णं पोलिकारूपेण प्रसारयैव अग्निना संस्कृत्य सुरक्षिता पोलिका रक्षन्ति स्म।

(ग) भक्षणार्थं स्थाल्या: अपेक्षा नासीत्।

(घ) ‘इदम् विषौधम् स्यात्’ इति विचार्य सशंकितमनुष्यैः बहुतिथयं यावत् भोजनेषु तत्समावेशितम् आसीत्।

(ङ) फलत: पिजाभक्षणेन साकं रक्तवृत्तान्तकः भक्षणत्वेन संयुक्तः अभवत् ।

3. निम्नलिखित वाक्यों का संस्कृत में अनुवाद कीजिए-
(Translate the following sentences into Sanskrit)—

(क) रमा ने चूल्हे के ऊपर रोटी सेकीं।………………….

(ख) एक हजार वर्ष पहले लोग पिजा से परिचित नहीं थे।……………………

(ग) यह विषैली दवा है।………………………

(घ) पिजा को टमाटर के साथ खाया जाता है।……………..

(ङ) सहस्राब्दि के अन्तिम भाग में यूरोपवासियों ने पिजा का महत्त्व जान लिया था।……………………..

4. निम्नलिखित शब्दों की वाक्य रचना संस्कृत में कीजिये –
(Make sentences of the following words in Sanskrit)-
(क) पोलिकाम् ………….
(ख) पिजाचूर्णेन ………….
(ग) चुल्युपरि …………..
(घ) रक्तवृत्तांतक ………….
(ङ) अलंकुर्वन्ति …………..


Leave a Comment