पत्र लेखनम् – पञ्चम: पाठ: – Letter writing – Lesson-5

प्रिया नमिता
सुखी भव!
तव प्रेषित पत्रं प्राप्तम्। त्वया अपृच्छत् यत् (‘संगीत-नृत्ययो कार्यक्रम”बूगी- बूगी’ इति नामधेयं गमनेच्छा कथम् अभवत्) केन प्रकारेण च तस्य प्रतियोगी च (अहम् अभवम्” इति त्वज्जिज्ञासा असि। तस्य रहस्योद्घाटनं करोम्यहं पत्रमाध्यमेन । यस्मिन् दिवसे वार्षिक परीक्षाया समाप्तिपरीक्षा आसीत्। तस्मिन्नैव दिवसे सायंकाले मम माता दूरवीक्ष्ययंत्र संचालनकृते मम प्रति अवोचत्-“पुत्री निकिता! पश्य, कार्यक्रममिदं त्वया योग्यः, इदं पश्य!” तदोपरान्ते अहम् आसन्दीं दूरवीक्ष्यात् दूरं स्थाप्य अतिष्ठम्। अहमिदं ज्ञायते (यत् दूरवीक्ष्यसमीपस्थितः भवन् (दृष्यमाणेन नेत्रज्योतिः क्षीर्णा भवति। )
अहं दूरवीक्ष्यपटले दृष्यमाना आसीत्। पटले त्रयोद्घोषकाः कार्यक्रमस्य संचालनम् अकुर्वन्। ते दर्शकान् अहासयन्, अहं च अहसम् । अहम् अनुभवामि यत् ते मम चिरपरिचिताः आसन्। एकैकतः प्रतियोगिनः आगच्छन् स्वकार्यकौशलं च प्रदर्शयन्। स्व नृत्यक्रियां च प्रदर्शयन्। तदैव जावेदमहोदयेन कार्यक्रमस्य परिणामम् उद्घोयत्। तस्मिन् समये अहमनुभूयते-“काश! पुरस्कारमिदं अहं लब्धवती इति” समयोपूर्णा जात: ।
माता अवदत्-“सुता! कथम् अनुभूयसे? अहं प्राह-माते! किमहं नृत्य कर्तुं न शक्नोमि ? किं मे एषा योग्यता
नास्ति ?
“कथं न? अल्पेनैव त्रयोद्घोषकाः त्वं योग्या भविष्यसि।” माता अवदत् । पुनश्च मम माता संगीताचार्या समीप माम्
प्रेषयत्।
एकदा मम नृत्याचार्या मम प्रशंसा मातां प्रति अकरोत्। वयं मुंबईनगरं अगच्छम्। तत्र अनेकाः स्पर्धां लब्ध्वा नृत्यम् अकुर्वम्। फलतः मया उत्तमः परिणामः अलब्धम्।
नमिता(आगामी मासे सप्तदशदिनांके मया कृता नृत्यस्य प्रसारणं भविष्यति। अवश्यं पश्यताम्।)

तव सखि

निकिता शर्मा

शब्दार्थाः

प्रेषित पत्रम् = भेजा हुआ पत्र a posted letter

संगीत-नृत्ययो = संगीत और नृत्य music and dance

त्वजिज्ञासा = तुम्हारी प्रबल इच्छा your keen desire

गमनेच्छा = किसी बात की जानने की इच्छा desire to know something

दूरवीक्ष्यम् = टेलीविजन Television

आसन्दीम् = कुर्सी Chair

स्थाप्य = रखकर keeping

दृष्यमाणेन = देखने से by watching

दूरवीक्ष्यपटले = टेलीविजन स्क्रीन T.V. Screen

दृश्यमाना आसीत् = देख रही थी was watching

अहासयन = हँसा रहे थे was making uslaugh

एकैकतः = एक एक करके one by one

परिणामम् = हल solution

अहमनुभूयते = मैंने अनुभव किया I felt

अल्पेनैव श्रमेण = थोड़े परिश्रम से ही only by a little
labour

कार्य-कालम्

1. निम्नलिखित प्रश्नों के संस्कृत में उत्तर दीजिए-
(Answer the following questions in Sanskrit)-

(क) निकिता नमिता समक्षे कस्य/ रहस्योद्घाटनं करोति?

(ख) दूरवीक्ष्ययंत्र संचालनं कृत्वा माता निकितां प्रति किम् अवोचत्?

(ग) पाठानुसारेण नेत्रज्योतिः कदा क्षीर्णा भवति?

(घ) (कति/उद्घोषका: कार्यक्रमस्य संचालनम् अकुर्वन्?

(ङ) अनेकाः स्पर्धां लब्धवा निकिता (किं कृतम् ?

2. रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए-
(Fill in the blanks) –

(क) तव प्रेषित पत्रं प्राप्तम्

(ख)तस्य रहस्योद्घाटनं करोम्यहं पत्रामाध्यमेन।

(ग) सायंकाले मम माता दूरवीक्ष्ययंत्र संचालनकृते मम प्रति अवोचत्।

(घ) पटले त्रयोद्घोषकाः कार्यक्रमस्य संचालनं अकुर्वन्।

(ङ) कथं न? अल्पेनैव श्रमेण त्वं योग्या भविष्यसि।

(च) आगामी मासे सप्तदशदिनांके मया कृता नृत्यस्य प्रसारणं भविष्यति।

3. निम्नलिखित वाक्यों का हिन्दी में अनुवाद कीजिए—
(Translate the following sentences into Hindi)-

(क) प्रिया नमिता, सुखी भव।

(ख) त्वया अपृच्छत।

(ग) पत्रमाध्यमेन तस्य रहस्योद्घाटनं करोमि।

(घ) कार्यक्रमे ते नृत्यक्रियां प्रदर्शयन् ।

(ङ) पुरस्कार मिदं अहं लब्धवती।

(च) मया उत्तमः परिणामः लब्धम्।

4. निम्नलिखित वाक्यों का संस्कृत में अनुवाद कीजिए—
(Translate the following sentences into Sanskrit)—

(क) तुम्हारा भेजा हुआ पत्र मिला।

(ख) तुम्हारी बूगी वूगी कार्यक्रम में जाने की इच्छा कैसे हुई?

(ग) मैं यह जानती थी कि तू मुझसे पूछेंगी।

(घ) पास से टीवी देखने से आँखें कमजोर होती हैं।

(ङ) आगामी सात तारीख को मेरे नृत्य का प्रसारण होगा।


5. ‘इका’ प्रत्यय प्रयोग करके पुल्लिंग शब्द का स्वीलिंग बनाइए-
(Make feminine gender of masculine gender using suffix ‘इका)-

(क) नायक:
(ख) वादक:
(ग) पाठक:
(घ) संगीताध्यापकः
(ङ) गायक:
(च) नृत्यक
(छ) लेखक:
(ज) उद्घोषक:

6. (क) संधि विच्छेद कीजिए –
Disjoin the words.


(i) गमनेच्छा

(ii) त्रयोद्घोषक:

(iii) रहस्योद्घाटनम्

(iv) अहमिदम्

(vi) करोम्यहम्

(ख)संधि कीजिए-
Join the words.

(i) अहम् + अभवम्

(ii) त्वत् + जिज्ञासा

(iii) परीक्षा + आसीत्

(iv) तस्मिन् + एव

(v) तत् + उपरान्ते

(vi) पुरस्कार + इदम्

7. निम्नलिखित शब्दों की वाक्य रचना संस्कृत में कीजिए—
(Make the sentences of the following words in Sanskrit)-

(क) दूरवीक्ष्यपटले

(ख) गमनेच्छा

(ग) संचालनम्

(घ) अवोचत्

(ङ) उद्घोषयत्

Leave a Comment