पाठ 19 वन्दे मातरम् Salutation to motherland

पाठ 19 वन्दे मातरम्

अस्माकम् देशः भारतं महान् देशः अस्ति। प्राचीनकाले दुष्यन्तः नाम राजा आसीत्। तस्य पुत्र भरतस्य अभिधानेन एव आर्यावर्तस्य नामीरतम् अभवत् । एषः देशः प्रकृतेः क्रीडास्थली अस्ति। उत्तरस्यां दिशि गिरिराजः हिमालयः अस्ति। सः अस्य उत्तरे मुकुट मणिः इव शोभते । दक्षिणस्यां दिशि विशालः जलनिधि रत्नाकरः अस्य चरणौ प्रक्षालयति । ब्रह्मपुत्र-गंगा-यमुना-सिन्धु-नर्मदा महानद्याः अस्य हृदयम् सिञ्चन्ति । अस्य एव नदीनां जलं पीत्वा, क्षेत्राणाम् अन्नं च खादित्वा वयं पुष्टाः सबलाः च भवामः ।

IMG 20240225 113423 पाठ 19 वन्दे मातरम् Salutation to motherland

भारतस्य संसारे प्रमुखं स्थानम् अस्ति । एषः देश आत्मवत् सर्वभूतेषु ‘अहिंसा परमो धर्म:’ वसुधैव कुटुम्बकम् इत्यादीन् आदर्शानि पालयति । अत्रत्या संस्कृति विश्वस्य प्राचीनतमा संस्कृति अस्ति। वयमीह सर्वश्रेष्ठदेशे जन्म लब्ध्वा धन्या स्मः इयम् रमणीया भारतभूमिः धान्या । भारतस्य संस्कृत भाषा प्राचीनतमा अस्ति । अस्यां भाषायां विश्वस्य प्राचीनतमाः ग्रन्थाः सन्ति यथा वेदाः, उपनिषदाः, रामायणम्, महाभारत इत्यादयाः । अस्मिन् एव देशे तिलक-महात्मा गांधी-सरदार पटेल-जवाहर लाल नेहरू- अब्दुल कलाम आजाद्-समाः नेतारः अभवन् । अस्माकं कृते अयं देश: स्वर्गात् अपि प्रियतरः अस्ति । अयं देश अस्माकं मातृभूमिः । स्वदेशस्य उन्नतिरक्षणं च अस्माकं कर्त्तव्यम् अस्ति । गायन्ति देवाः किलगीतकानि, धन्यास्तु ये भारतभूमि भागे। स्वर्गापवर्गास्पद हेतुभूते भवन्ति भूयः पुरुषाः सुरस्त्वात् ।।

शब्दार्थाः

आर्यावर्तः भारत (India),
 जलनिधिःसमुद्र (playground), 
उत्तरस्यां दिशि = उत्तर दिशा में (in the north direction),
 वसुधा = पृथ्वी (earth),
 अखिल = समस्त (sea), 
क्रीडास्थली = खेल का स्थान (entire)।

अभ्यास

1.निम्नलिखित प्रश्नों के संस्कृत में उत्तर दीजिए-


(a) दुष्यन्तस्य पुत्रस्य कः नामः अस्ति ?
(b) भारतस्य पुरा नाम कः अभवत्?
(c) अस्माकम् के कर्तव्या: ?
(d) भारतस्य कस्य प्राचीनतमा भाषा अस्ति ?

2.रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए-
हिमालय:, अस्माकं, दुष्यन्तः, संस्कृत भाषा


(a) भारतस्य……………..प्राचीनतमा अस्ति ।
(b) स्वदेशस्य उन्नति रक्षणं च…………कर्तव्यम् अस्ति।
(c) उत्तरस्यां दिशि गिरिराजः…………….अस्ति ।
(d) प्राचीन काले……………….नाम राजा आसीत् ।

3.संस्कृत में अनुवाद कीजिए-


(a) देश की रक्षा करना हमारा कर्तव्य है।
(b) हमारी मातृभूमि स्वर्ग से भी प्रिय है।
(c) भारत भूमि पर जन्म लेने वाले धन्य हैं।
(d) हमारे ग्रन्थ उपनिषद् इसी संस्कृत में लिखे हैं।

(e) भरत के नाम पर हमारे देश का नाम भारत हुआ।

Leave a Comment