Sanskrit paper class 7 2023-2024 संस्कृत पेपर कक्षा-7सत्र-1

संस्कृत पेपर कक्षा-7सत्र-1

किसी भी परीक्षा की तैयारी करने से पहले हमें यह ज्ञात होना चाहिए कि परीक्षा में आने वाले प्रश्न किस प्रकार के होते हैं। एक बार प्रश्न: लॉटरी के तरीके की जानकारी के बाद हम महानुभाव का नंबर प्राप्त कर सकते हैं, अब हम संस्कृत पेपर क्लास-7 एक आदर्श प्रश्न पत्र देखते हैं ।

Table of Contents

इस प्रश्न पत्र के उत्तर में प्रत्येक खंड के अंत में दिए गए हैं।

शिक्षा निदेशालय दिल्ली
आदर्श प्रश्न-पत्रम्
कक्षा – 7
विषय-संस्कृत
समय:- 2:30

अंक :- 60

खण्ड – क संस्कृत पेपर कक्षा – 7


अप्तित-अवबोधनम् (9 अका:)


प्रश्नः 01. अधोलहितं उल्लेखं पतीत्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लेखत् –

पुस्तकालयः शब्दः पुस्तक+आलयः पदाभ्यां निर्मितः, तस्य अर्थः- पुस्तकानाम् गृहम् | अस्माकं
पुस्तकालय: नगरस्य रमणीय-स्थाने वर्तते । अस्य भवनं विशालं सुंदरं च अस्ति । अस्मिन् पुस्तकालये दश सहस्राणी बुकानि शांति तथा च अत्र अन्यानि पत्राणि प्रतिदिनं आगच्छन्ति | अन्या: जना:, ज्योतिषः च आगत्य स्वाध्यायनं कुर्वन्ति | अस्माकं ज्ञान-वर्धनाय उत्कृष्टविकासाय च पुस्तकालयां महती भूमिका अस्ति | पुस्तकालये पुस्तकानाम् अभाव: कदा अपि न अवलोकित: ।

1.एकपडेन उत्तरत – 1×3 = 3

(क) पुस्तकालय: शब्द: काभ्यां पदाभ्यां निर्मित: अस्ति?
(ख) अस्मिन् पुस्तकालये कति पुस्तकानि सन्ति?
(छ) अस्माकं ज्ञान-वर्धनाय उत्कृष्टविकासाय च केशम् महती भूमिका अस्ति?

द्वितीय. पूर्ण वाक्येन उत्तरत् – 2×1=2

(क) अत्र के आगत्यं स्वाध्यायनं कुर्वन्ति ?

तृतीय. यथा निर्देशं उत्तरत – 3 x 1 = 3

(i)” अत्र अन्यानि पत्राणि प्रतिदिनं आगच्छन्ति”
अस्मिन् वाक्ये क्रिया-पदम् किम्?
(अ) अन्यानि
(ब) दैनिकं
(स) आगच्छन्ति। (द)अत्र

(ii) “अस्य भवनं भव्यं सुंदरं च अस्ति” अस्मिन् वाक्ये विशेष-पदम् किम्?
(अ) अस्य
(बी) भवनं
(स) विशालं सुंदरं
(द) च

चतुर्थ. अस्य यथार्थस्य कृते उपयुक्तं शीर्षकं
लेखन | 1×1=1

उत्तर :

प्रश्न: 01. I. एकपैडेन
(क) पुस्तक+आलय:
(ख) दश सहस्त्राणी
(ग) पुस्तकालयानां

द्वितीय. पूर्ण वाक्येन

(क) अन्या: जना:, ईस्टर: च आगत्य स्वाध्यायनं
कुर्वन्ति ।

तृतीय. यथा निर्देशं

(i) (स) आगच्छन्ति (ii) (स) विशालं सुन्दरं |
चतुर्थ. पुस्तकालय:

खण्ड – ख


उत्तेजना-कार्यम् 12 अंक:

प्रश्न: 02. चित्रं दृष्ट्वा मंजुषाया: सहायतातया चत्वारि संतानि लिपित् – 2×4= 8


चतुर्थिकाः, अध्यापिका, हारीत – पट्टिकाः, घटिका, पादप्ति, उपविशन्ति

governments exam.com 2 Sanskrit paper class 7 2023-2024 संस्कृत पेपर कक्षा-7सत्र-1

प्रश्न: 03. अधोलहितेषु पदेषु मेलनं कृत्वा वाक्यानि रचयत् – 1×4=4

1.अहम् कन्दुकेन पत्ससि

2.त्वं पत्रं क्रीदामि

3.सः फलं गच्छतः

4. तो गृहं ख

उत्तर

  1. अहम् कन्दुकेन क्रीदामि |
  2. त्वं पत्रं पत्सि |
  3. सः फलं खादति |
  4. तो गृहं गच्छतः ।

खण्ड ग

अनुप्रयुक्त्य – व्याकरणम् (18 अंक:)

प्रश्न: 04. शब्दरूपम् चित्वा रिक्तस्थानानि
पूरयत् – 1×4=4


(क) इदं बालकस्य………अस्ति | (पुस्तक/पुस्तकें)
(ख) वृक्षात् ………..पतन्ति | (पत्रानि/ पत्रेषु)
(छ) एते ……….संत्ति | (बालकः/बालका:)
(घ) तत्र अन्याः ……. शांति | (जनाः/ जनेन)

प्रश्न: 05. उपसर्गं चित्वा लेखन – 1×3=3

(क) अनुभवति …….|
(ख) निर्गच्छति ……..|
(छ) प्रभावति………


प्रश्न: 06. मंजुषात्: अंकानां कृते पदाणि छिनुत 1×4=4

(क) 22
(ख) 16
(छ) 35
(घ) 12

द्वादश, षोडश, द्वाविंशतिः, पंचत्रिंशत्

प्रश्न: 07. अधोलचितानां शब्दानां कृते मंजुषात्: चित्वा संस्कृत-पदम् लिखत – 1×4= 4

(क) शिकारी
(ख) मूर्ख
(छ) कछुआ
(घ) शत्रु

रिपुः, मूढ़:, कच्छप:, धीवर:


प्रश्न: 08. क्रियापदम् चित्वा सेंटानानि पूरयत् –
1×3=3

(क) बालकः गृहं …. (गच्छति / गच्छन्ति)
(ख) सः फलं ……….. | (ख़दात: /ख़दाति)
(ग) मौरिया : उपवने ….. ( नृत्यन्ति / नृत्यति)
(घ) सा पुस्तकं | ( पट्ठी / पट्ठी)

उत्तर

प्रश्न: 04.

(क) पुस्तकं (ख) पत्राणी (ग) बालका: (घ) जना: ।
प्रश्न : 05. (क) अनु (ख) नि (ग) प्र

प्रश्न: 06. द्वाविंशतिः, षोडश, पंचत्रिंशत, द्वादश |

प्रश्न : 07. (क) धीवर : (ख) मूढ़: (ग) कच्छप: 
(घ) रिपुः ।

प्रश्न: 08. (क) गच्छति (ख) खादति (ग) नृत्यन्ति (घ) पथति |

खण्ड – घ


पतित-अवबोधनम् 22 आका:


प्रश्न: 09. अधोलहितं गद्यांशं पतीत्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखितत् –

अथ एकदा धीवराः तत्र आगच्छन्न | ते अखथियन – ‘ “वयं शः मत्स्यकूर्मदीन मारिष्याम: ।” एतत् श्रुत्वा कूर्मः अवदत् – “मित्रे ! किम् युवाभ्यां धीवरानाम् वार्ता श्रुता” ? अधुना किम् अहं करोमि ? हंसौ अवदताम् – “प्रातः यद्दं तत्करत्तव्यम् ।” कूर्मः अवदत् – मैवम् | यद् यथा अहं अन्यं ह्रदं गच्छामि तथा कुरुत्म् | हंसौ अवदताम् – अवं किम् करवाव? कूर्म: अवदत् – अहं युवाभ्यां सह आकाशमार्गेण अन्यत्र गंतुम् इच्छामि |

1.उत्तरोत्तर – 1×1=1

(i) कूर्मः युवाभ्यां सह केन मार्गेण अन्यत्र गन्तुम इच्छति?


द्वितीय. पूर्ण वाक्येन उत्तरत् – 2×2=4

(i) धीवरा: किम् अखथियन ?
(ii) कूर्म: केन सह अन्यत्र गन्तुम इच्छति ?


तृतीय. यथा निर्देशं उत्तरत – 3×1 = 3


(i) “अथ एकदा धीवरा: तत्र आगच्छन्न” अस्मिन् वाक्ये कर्ता कः अस्ति?
(ए) एकदा
(बी) धीवरा:
(स) आगच्छन्न
(द) तत्र

(ii) “आकाशमार्गेण अन्यत्र गन्तुम इच्छामि ” अस्मिन वाक्ये अव्ययपदम् किम् अस्ति ?
(ए) अन्यत्र
(बी) आकाशमार्गेण
(स) गंतुम्
(द) इच्छामि


(iii) “एवं किम् करवाव” अस्मिन् वाक्ये क्रियापदम्
किम् अस्ति?
(अ) करवाव
(बी) किम
(स) अवन
(द) न किम एपी


प्रश्न: 10. अधोलहितं पद्यांशं पतीत्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखितत् –

पृथिव्याम् त्रैणि रत्नानि, जलमन्नं सुभाषितम् |
मूढैः पाषाण- खण्डेषु, रत्नसंज्ञा विधीयते ||

उत्तरोत्तर 1×1=1

(i) पृथिव्याम् कति रत्नानि ?

द्वितीय. पूर्ण वाक्येन उत्तरत् – 2x 2 = 4

(i) पृथिव्याम् कानि रत्नानि ?
(ii) मूढैः कुत्र रत्नसंज्ञा विधीयते ?


तृतीय. यथा निर्देशं उत्तरत – 3×1=3

(i) “पृथिव्याम् त्रैणि रत्नानि” अस्मिन् वाक्ये संख्यापदम् किम् अस्ति?
(ए)त्रिणि
(बी) रत्नानि
(स) पृथिव्याम्
(द) न किम एपी


(ii) “रत्नसंज्ञा विधीयते” अत्र क्रियापदम् किम्?
(अ)
(बी) रत्न
(स) विधीयते
(द) न किम एपी

(iii) ” खण्डेषु” अत्र का विभक्ति: ?
(अ) प्रथम
(बी) सप्तमी
(स) तृतीया
(द) पंचमी


प्रश्नः 11. अक्षांश-पदानां प्रश्न निर्माणं कुरुत् – 1×3=3

(क) वसुन्धरा बहुरत्ना भवति |
(ख) सत्येन वति वायुः |
(छ) श्रीकंठस्य पिता धनी: आसीत् ।

प्रश्न: 12 श्लोक – पदानि योजयत् – ( 1×3=3)
(i) अधुना (क) पुरा
(ii) सुखिन: (ख) दानवाः
(iii) मानवा: (ग) दुःखिनः

उत्तर-


.प्रश्न : 09. 1. एकपैडेन – आकाशमार्गेण |
.द्वितीय. पूर्ण वाक्येन
.(i) धीवर : अकथायन – “वयं स्व: मत्स्यकुमारदीन मारिष्यामः । “
(ii) कूर्म : युवाभ्यां सह आकाशमार्गेण अन्यत्र गन्तुम इच्छति ।
तृतीय. (i) (बी) धीवरा: (ii) (ए) अन्यत्र (iii) (ए)
करवाव
प्रश्न: 10. I. एकपैडेन (i) त्रिअनि |
द्वितीय. पूर्ण वाक्येन
(i) पृथिव्याम् जलमन्नं सुभाषिम् रत्नानि ।
(ii) मूढैः पाषाण-खंडेषु रत्नसंज्ञा विधीयते ।
तृतीय. (i) (अ) त्रैणि (ii) (स) वैधीयते (iii) (बी) सप्तमी ।
प्रश्न: 11. (क) का (ख) केन (ग) कस्य |
प्रश्न: 12. (i) अधुना (क) पुरा, (ii) सुखिन: (ग)
दुःख:, (iii) मानवा: (ख) दानवाः ।

Leave a Comment